Je Kind Op School

Onderwijsinspectie

Elk jaar komt de inspectie langs op school. Hoe de inspectie werkt, wat er beoordeelt wordt en wanneer het onderwijs van voldoende kwaliteit is, staat in het toezichtkader. Maar wat houdt dit nu precies in? Hieronder wordt het inspectieonderzoek kort en bondig omschreven.

In het werkproces van de inspectie zijn er drie fasen te onderscheiden:

  1. het uitvoeren van een risicoanalyse
  2. het uitvoeren van een onderzoek naar mogelijke tekortkomingen
  3. het uitvoeren van een interventietraject

Elke fase kan ervoor zorgen dat een school het toezichtarrangement kan toekennen en publiceren. Het toezichtarrangement houdt het oordeel van de school in. Dit kan voldoende, zwak of zeer zwak zijn.

Het uitvoeren van een risicoanalyse

Elk jaar komt de inspectie op scholen langs voor het uitvoeren een risicoanalyse. In deze fase gaat het erom dat tekortkomingen formeel worden vastgesteld door het beoordelen van de kwaliteit van het onderwijs. Ze lopen hierbij drie soorten gegevens na:

  • de opbrengsten van de school, dit zijn de resultaten van alle leerlingen en hun voortgang in ontwikkeling
  • signalen van mogelijke problemen, hierbij kijken ze ook hoe het loopt bij het personeel
  • informatie uit de jaarstukken

Hiermee willen ze bepalen welke scholen voldoende zijn en het basisarrangement krijgen en voor welke scholen meer onderzoek nodig is om het toezichtarrangement te kunnen bepalen.

Verder bestaat de risicoanalyse uit drie stappen:

  • het uitvoeren van een kennisanalyse: deze fase heeft als doel een eerste selectie van scholen en/ of afdelingen te maken waar mogelijke risico’s bestaan voor de kwaliteit van het onderwijs. De financiële situatie, de professionaliteit van de leraren en het bestuur en het naleven van de wet- en regelgeving horen hier ook bij. Op basis van:
    • de gegevens over leerresultaten (eindresultaten) van leerlingen
    • informatie uit de jaarstukken, inclusief de financiën
    • beschikbare signalen over mogelijke knelpunten, wordt de school per onderdeel onderverdeeld in een van de drie risicogroepen: geen risico (basisarrangement), risico en ernstig risico. Voor de scholen zonder risico komt er geen verder onderzoek. Zij krijgen het ‘vertrouwen’ van de inspectie. De scholen waar wel mogelijke risico’s zijn gevonden, moeten een aanvullende vragenlijst invullen over onder andere de tussentijdse leerresultaten van leerlingen en rendementsgegevens.
  • het, zo nodig, uitvoeren van een expertanalyse: de scholen waarbij er risico’s zijn gevonden in de kennisanalyse gaan verder met deze fase. Hier wordt de school nog beter geanalyseerd en worden er nadere analyses gemaakt van de opbrengsten, de jaarstukken, de signalen, de onderwerpen van het programmatisch handhaven en ‘ het geheugen’ van de toezichthouder. Hiermee wordt de bekende informatie uit eerdere inspecties bedoeld. Ze proberen erachter te komen hoe de risico’s tot stand komen. Als de uitkomsten van deze fase bekend zijn, wordt er opnieuw een selectie gemaakt van welke scholen nog verder onderzocht moeten worden en welke niet.
  • het toekennen van een basisarrangement: wanneer de kennisanalyse en de expertanalyse beide zijn goedgekeurd en er zich dus geen risico’s voordoen op school wordt het basisarrangement toegekend. Dit betekent dat de school goede kwaliteiten heeft. Maar wanneer de opbrengsten een jaar onder de norm zijn, ontvangt het bestuur van de school een brief daarover. Wanneer de opbrengsten voor het tweede jaar onder de norm zijn, ontvangt het bestuur opnieuw een brief met daarin een waarschuwing dat de school als zwak of zeer zwak beoordeelt kan worden als het voor het derde jaar op rij onder de norm presteert. Als de daling van de opbrengsten ineens erg groot is of als er andere zorgwekkende risico’s zijn, kan de inspectie besluiten een preventief kwaliteitsonderzoek te doen. Zo kunnen ze, in samenwerking met het bestuur van de school, op tijd maatregelen nemen om te voorkomen dat een school zwak of zeer zwak wordt.

Tekortkomingen

In de fase na de risicoanalyse gaat het erom dat tekortkomingen formeel vastgesteld worden door de kwaliteit van het onderwijs te bepalen voor scholen die geen basisarrangement hebben ontvangen. Op deze manier kunnen ze verdere maatregelen nemen.

Kwaliteitsonderzoek

Als er tijdens de risicoanalyse geen basisarrangement is toegekend, komt er een kwaliteitsonderzoek. Dit onderzoek vindt korte tijd na het vaststellen van de risico’s en/ of mogelijke tekortkomingen plaats en wordt bekendgemaakt aan de school. Er wordt in overleg met de school een bezoekrooster opgesteld. De inspectie kan langs komen om verschillende redenen: documentenstudie ter plaatse, groepsobservaties, gesprekken met leerlingen, ouders, leraren, leidinggevenden en mogelijke andere functionarissen. Na dit bezoek bespreekt de inspectie haar bevindingen met de school.

Ieder onderzoek van de inspectie dat gericht is op tekortkomingen voor kwaliteit en/ of naleving leidt tot een vastgesteld toezichtarrangement. Wanneer er geen tekortkomingen zijn, krijgt een school het basisarrangement toegekend. Wanneer er wel tekortkomingen zijn geconstateerd, wordt er een aangepast arrangement vastgesteld voor zwakke of zeer zwakke school.

Zwakke/ zeer zwakke scholen

Wanneer het toezichtarrangement van een school zwak tot zeer zwak is, volgen er altijd maatregelen of interventies door de inspectie of de minister zelf, die er voor moeten zorgen dat een school de noodzakelijke verbetering krijgt. Wanneer deze interventies niet gerealiseerd kunnen worden, worden de escalatiestappen uitgevoerd. In het ergste geval wordt de bekostiging van de school door de minister stopgezet of wordt de school gesloten.

Mijn kind op een zwakke school

Wanneer het rapport van de inspectie is opgesteld en na hoor en wederhoor van beide partijen is goedgekeurd, is de school verplicht om het rapport te publiceren. Als ouder kun je er dus altijd achter komen wat het toezichtarrangement de school van uw kind heeft. Wanneer dit zwak tot zeer zwak is, zou u het kind van school kunnen halen. U zou ook het vertrouwen kunnen geven aan het bestuur en de inspectie, want zoals u kunt lezen in dit artikel moeten ze er beide hard mee aan de slag gaan wanneer de school een aangepast toezichtarrangement heeft.